FELSEFE Kelime Anlamı Nedir?


felsefe(1. anlamı)

Ar. felsefe

a. 1. Varlığın ve bilginin bilimsel olarak araştırılması: “Felsefe diliyle söylersek her ozan bir fenomendir yani olgudur.” –N. Cumalı. 2. Bir bilimin veya bilgi alanının temelini oluşturan ilkeler bütünü: Tarih felsefesi. Hukuk felsefesi. 3. Bir filozofun, bir felsefe okulunun, bir çağın öğretisi: Sokrates felsefesi. 4. Dünya görüşü: “Yargılarınızı, felsefenizi kendinize saklayıp oyununuza tek özdeyiş katmayacaksınız.” –H. Taner. 5. Bir konuda soyut düşünüş: “Uzun felsefelerden sonra Mediha’yı benden çok sevdiğini anlatıyor.” –H. E. Adıvar.

Güncel Türkçe Sözlük



felsefe(2. anlamı)

İng. philosophy

1. Gerçeğin (realitenin) tümünü, özdek ve yaşam ile ilgili türlü belirtileri neden, ilke ve erekler bakımından inceleme amacı taşıyan düşünce etkinliği. 2. Bilgi, kavram, inanç ve kuramların çözümlenmesi ve eleştirilmesinde açıklık arayan düşünme yöntemi. 3. Bir kimsenin kişisel davranış ve düşüncelerine kılavuzluk yapmaya yarayan toplu ve tutarlı görüş. 4. Genel olarak mantık, ahlak, estetik, fizikötesi ve bilgi kuramı gibi dallardan oluşan geniş bilim alanı. 5- Liselerimizde okutulan ve felsefe düşünüşünün niteliği, felsefe sorunları, bilginin gelişmesi, ahlak sorunları, sanat ile felsefe arasındaki ilişkiler gibi konuları kapsayan ders.

BSTS / Eğitim Terimleri Sözlüğü1974



felsefe(3. anlamı)

İng. philosophy

(Yun. philosophia < philia - sevgi, sophia - bilgi, bilgelik) Bilgi, bilgelik sevgisi. // Varolanların varlığı, anlamı ve nedeni üzerine sorularla ortaya çıkmış. Önceleri dinin ve söylencelerin yanıtladığı bu sorular, eleştirel bir düşüncenin ve gözlemenin konusu yapılınca felsefe doğmuştur. Philosophos sözcüğü ilkin Herakleitos'ta görülüyor (Herakleides Pontikos, bu sözcüğü ilkin Phyhagoras'ın kendisi için kullandığını söylerse de güvenilir bir kaynak değil); ama philosophia terimi kesin anlamını Platon ve Aristoteles felsefesinde kazanmıştır. Platon'a göre felsefe, doğruya varmak, var olanı bilmek için düşüncenin yöntemli bir çalışmasıdır. Aristoteles'te felsefe, var olanın ilk temellerini ve ilkelerini araştıran bilimdir, kısaca: ilkeler bilimidir. Sonradan felsefe değişik anlamlar kazanmıştır: 1. Bilimlerin anası olarak felsefe: a. Nesnelerin temeline inmek üzere yapılan bilimsel araştırmada kımıldatıcı, yönetici güç. b. Bilimlerin ön ve temel bilimi. 2. (Özellikle 19. yüzyılın ortalarından beri) Tek tek bilimsel araştırmaları bilimsel araçlarla bütünleyen ve yetkinteştiren çabalar: a. Tüm bir evren tablosuna varmak üzere bilimler arasında bağlantı kurma. b. Bilimsel bilginin ilkeleri, varsayımları ve yöntemleri üzerine eleştirel düşünme, c. Bilimsel araştırmalarla insan yaşamı arasında bağlantı kurma. 3. Kendine özgü araştırma yöntemleri geliştiren bilimsel-kavramsal düşüncenin kuşatıcı, bağımsız, kendine özgü biçimi: çözümleme, eytişim, özbetimlemesi (görüngübilim- fenomenoloji), yorumsama (hermeneutik), varoluşu uyandırma (varoluşçuluk) vb. 4. Bütün bilimsel bilgileri aşma olarak: a. Karşıtlar içinde birliğe varma (Alman idealizmi), b. Kuramsal olarak artık temellendirilemeyen, usdışı (irrasyonel) olan, kişisel yaşantıların ve yaşamın derinliklerinden çıkan değerlere ve değerler düzenine varma (yaşama felsefesi), c. Varoluşun özgürlüğü ve tarihselliği temelinden kalkarak koşulsuz olana, salt olana varma (varoluşçu felsefe). Felsefe iki temel bölüme ayrılır: 1. Sistematik felsefe: Bunun da temel dalları: fizikötesi ya da varlıkbilim (ontoloji), mantık, bilgi öğretisi, ahlak felsefesi (ethik) ve estetik (sanat felsefesi); ayrıca bunlara ek olarak tarih felsefesi, kültür felsefesi, toplum felsefesi, dil felsefesi, hukuk felsefesi, din felsefesi, doğa felsefesi vb. dallar. 2. Felsefe tarihi: a. Filozofların yaşam ve öğretilerinin tarihi, b.Felsefeyi ve felsefe yapıtlarını çağların ve toplumların kültürel, toplumsal bağlantıları içinde kavramaya ve ortaya sermeye çalışan düşünce tarihi, c. Felsefe sorunlarırin tarihi, d. Tarih dönemlerine göre ayrılmış felsefe tarihi e. Felsefe akımlarını ele alan felsefe tarihi vb.

BSTS / Felsefe Terimleri Sözlüğü1975



felsefe(4. anlamı)

İng. philosophy

Doğanın ve toplumun varoluşunun, insanın düşünme ve bilme sürecinin yasalarını, başta aktöre, sanat, siyasa olmak üzere kılgılı etkinliklerin oluşumlarını araştıran bilim.

BSTS / Toplumbilim Terimleri1975


Sponsorlu Bağlantılar

FELSEFE ile alakalı bazı sözcükler ve anlamları

  • FELSEFE YAPMAK: felsefe yapmakanlamı 1) olayların sebep ve sonuçları üzerine kendince soyut birtakım düşünceler ileri sürmek: “Sana su şehirlerinin felsefesini yaptım.” –H. C. Yalçın. 2) bilgiçlik taslamak: “Saldırmak onun içgüdülerinden biridir ve yöntemi çekiçle felsefe yapmaktır.” –S. Birsel. Güncel Türkçe Sözlük Devamını Oku

  • DOGMATİK FELSEFE: dogmatik felsefeanlamı a. fel. Eleştirmeciliğin ve kuşkuculuğun tersine olarak her türlü inkâr ve kuşkunun üstünde tutulan birtakım ilkeleri benimseyen felsefe. Güncel Türkçe Sözlük Devamını Oku

  • FELSEFE YÖNTEMİ: felsefe yöntemianlamı İng. philosophical method Bulguların tutarlılığını denetlemek, türlü bulguları geniş düşünce örüntülerine yerleştirmek ya da bu örüntülerle olan ilişkilerini belirtmek, yani gerçeklere erişmek, araştırmaların ve bilimin temel konutlarını incelemek ve kurallara bağlamak, benimsenebilecek mantık ilkelerini önermek gibi özellikleri bulunan, gerçekler ile değerler üzerinde incelemeler yapılırken baş vurulan yol. BSTS / Eğitim Terimleri Sözlüğü1974 Devamını Oku

  • TOPLUM FELSEFESİ: toplum felsefesi(1. anlamı) a. Toplumcu görüşe dayalı düşünce ve değerlendirme. Güncel Türkçe Sözlük toplum felsefesi(2. anlamı) İng. social philosophy 1. Toplumsal kurumlar, gelenekler, töreler ve toplum yaşayışının öteki özellikleri ile bütün bunların ahlak yönünden kapsamını ve sonuçlarını inceleyen felsefe dalı. 2. Toplumsal yaşayış, devlet, yurttaşlık gibi konularla bunlara ilişkin demokrasi, toplumculuk, faşizm vb. yönetim biçimlerini birbirleriyle bağlantılı ve düzenli Devamını Oku

  • VAROLUŞÇA: varoluşçaanlamı Alm. existenzial Heidegger’in koymuş olduğu bir varoluşçuluk felsefesi kavramı: İnsan yaşamının varlığına (var olmasına) ilişkin olan, varoluşunu kuran şey. İnsanın var olma biçimi; insan varoluşunun yapısını dile getiren. 2. Varoluşsallığı içindeki kendi varoluşunu anlama olarak varlığı anlamaya ilişkin; varoluşsallığa ilişkin. BSTS / Felsefe Terimleri Sözlüğü1975 Devamını Oku

  • VAROLUŞÇA: varoluşçaanlamı Alm. existenzial Heidegger’in koymuş olduğu bir varoluşçuluk felsefesi kavramı: İnsan yaşamının varlığına (var olmasına) ilişkin olan, varoluşunu kuran şey. İnsanın var olma biçimi; insan varoluşunun yapısını dile getiren. 2. Varoluşsallığı içindeki kendi varoluşunu anlama olarak varlığı anlamaya ilişkin; varoluşsallığa ilişkin. BSTS / Felsefe Terimleri Sözlüğü1975 Devamını Oku

  • FAYDACI FELSEFE: faydacı felsefeanlamı bk. faydacılık BSTS / İktisat Terimleri Sözlüğü2004 Devamını Oku

  • BİLGİ SORUNU: bilgi sorunuanlamı Alm. Erkenntnisproblem 1. (Geniş anlamda) Bilmenin (bilginin) özü, oluşu ve olanağına ilişkin bütün (fizikötesi, varlıkbilimsel, ruhbilimsel ve toplumbilimsel) soruları kapsayan sorun. // Özellikle bilginin kaynağı ve değeri üzerinde durur. Bilginin kaynağına ve başarısına ilişkin soruları kapsar. (Bilginin kaynağını usçular us, deneyciler deney, duyumcular duyumlar olarak görürler; bilginin değeri konusunda ise dogmacılarla kuşkucular; nesnelcilerle öznelciler; saltıkçılarla Devamını Oku

  • BİLGİ SORUNU: bilgi sorunuanlamı Alm. Erkenntnisproblem 1. (Geniş anlamda) Bilmenin (bilginin) özü, oluşu ve olanağına ilişkin bütün (fizikötesi, varlıkbilimsel, ruhbilimsel ve toplumbilimsel) soruları kapsayan sorun. // Özellikle bilginin kaynağı ve değeri üzerinde durur. Bilginin kaynağına ve başarısına ilişkin soruları kapsar. (Bilginin kaynağını usçular us, deneyciler deney, duyumcular duyumlar olarak görürler; bilginin değeri konusunda ise dogmacılarla kuşkucular; nesnelcilerle öznelciler; saltıkçılarla Devamını Oku

  • BİLGİ KURAMI: bilgi kuramı(1. anlamı) a. Bilginin temelini, bilim alanında uygulanan yöntemleri, sınır ve güvenilirlik bakımından inceleyip araştıran felsefe dalı, epistemoloji. Güncel Türkçe Sözlük bilgi kuramı(2. anlamı) İng. epistemology Bilginin temelini, bilim alanında uygulanan yöntemleri, sınır ve güvenirlik bakımından inceleyip eleştiren felsefe dalı. BSTS / Eğitim Terimleri Sözlüğü1974 bilgi kuramı(3. anlamı) İng. information theory BSTS / Ekonometri Terimleri Karşılıklar Sözlüğü bilgi kuramı(4. anlamı) İng. theory of knowledge, Devamını Oku

Sponsorlu Bağlantılar